Potknięcia, poślizgnięcia się i upadki w pracy – jak uniknąć najczęstszych zagrożeń?

Rodzaje zagrożeń, na które warto zwrócić uwagę

Zrozumienie natury zagrożenia to pierwszy krok do jego eliminacji. W kontekście bezpieczeństwa poruszania się po terenie zakładu pracy najczęściej spotykamy się z trzema głównymi kategoriami ryzyka:

• potknięcia: powstają, gdy nasza stopa niespodziewanie napotyka przeszkodę. Wskutek czego powodują utratę równowagi. Typowe przyczyny to nierówne powierzchnie podłóg, progi, wystające krawędzie dywanów czy wykładzin, a także pozostawione na szlakach komunikacyjnych przedmioty, takie jak narzędzia, kartony czy luźno leżące przewody elektryczne.
• poślizgnięcia: dochodzi do nich, gdy przyczepność między obuwiem a podłożem jest niewystarczająca. Najczęstszymi winowajcami są mokre lub wilgotne powierzchnie. Często świeżo umyte podłogi, rozlane płyny (woda, olej, smary) czy błoto wniesione z zewnątrz. Ryzyko wzrasta na gładkich, polerowanych posadzkach, które nawet bez wilgoci mogą być śliskie.
• upadki: są bezpośrednim skutkiem potknięć i poślizgnięć, ale mogą mieć też inne przyczyny. Wyróżniamy upadki na tym samym poziomie oraz upadki z wysokości. Te drugie, związane z pracą na drabinach, rusztowaniach, schodach czy podestach, niosą ze sobą szczególnie wysokie ryzyko poważnych obrażeń.

Główne przyczyny wypadków – co zawodzi?

Wypadki rzadko są dziełem przypadku. Zazwyczaj wynikają z nałożenia się kilku czynników, które można podzielić na trzy obszary:

• czynniki środowiskowe: otoczenie, w którym pracujemy, ma kluczowy wpływ na nasze bezpieczeństwo. Niewystarczające oświetlenie korytarzy i schodów utrudnia dostrzeżenie przeszkód. Zły stan techniczny podłóg np. pęknięcia, ubytki czy zużyte nawierzchnie stwarzają bezpośrednie zagrożenie. W strefach zewnętrznych dodatkowym wyzwaniem są warunki pogodowe, takie jak deszcz, śnieg czy lód.
• czynniki ludzkie: nasze zachowania i nawyki odgrywają ogromną rolę. Pośpiech, roztargnienie i brak koncentracji na otoczeniu to prosta droga do wypadku. Równie istotne jest obuwie. Noszenie butów na śliskiej podeszwie lub z odkrytymi palcami w miejscu, gdzie wymagane jest obuwie ochronne, drastycznie zwiększa ryzyko.
• czynniki organizacyjne: bezpieczeństwo to także kwestia systemowych rozwiązań. Brak jasnych procedur regularnego sprzątania, niedostateczne oznakowanie mokrych podłóg czy stref remontu, a także brak regularnych przeglądów stanu technicznego ciągów komunikacyjnych to zaniedbania po stronie organizacji, które bezpośrednio przekładają się na wzrost liczby wypadków.

Prewencja i dobre praktyki – jak budować bezpieczne miejsce pracy?

Skuteczna prewencja to suma świadomych działań podejmowanych zarówno przez pracodawcę, jak i pracowników. Wdrożenie poniższych zasad pozwala realnie ograniczyć ryzyko potknięć, poślizgnięć i upadków:

• projektowanie bezpiecznych przestrzeni: już na etapie planowania miejsca pracy należy stawiać na bezpieczeństwo. Wybieraj antypoślizgowe materiały podłogowe, zwłaszcza w strefach narażonych na wilgoć. Minimalizuj liczbę progów i nierówności, a szlaki komunikacyjne projektuj tak, aby były szerokie i wolne od przeszkód.
• odpowiednie oznakowanie i procedury sprzątania: każde potencjalne zagrożenie powinno być jasno oznakowane. Używaj tablic ostrzegawczych przy mokrych podłogach i taśm do wyznaczania niebezpiecznych stref. Opracuj i egzekwuj harmonogram sprzątania, a wszelkie rozlane płyny usuwaj natychmiast. Regularnie kontroluj stan podłóg i naprawiaj wszelkie uszkodzenia.
• szkolenia i edukacja pracowników: wiedza to podstawa. Organizuj regularne szkolenia BHP przypominające o zagrożeniach i zasadach bezpiecznego poruszania się. Uświadamiaj pracownikom, jak ważne jest utrzymywanie porządku na stanowisku pracy i zgłaszanie zauważonych nieprawidłowości.
• wybór odpowiedniego obuwia roboczego: pracodawca powinien zapewnić, a pracownik stosować, obuwie dostosowane do warunków panujących na danym stanowisku. Buty z antypoślizgową podeszwą, dobrze trzymające stopę, to jedna z najprostszych i najskuteczniejszych form ochrony osobistej.

Budowanie kultury bezpieczeństwa to proces, który wymaga zaangażowania każdego członka zespołu. Dbałość o porządek, wzajemna uważność i przestrzeganie procedur sprawiają, że miejsce pracy staje się przestrzenią, w której każdy może czuć się pewnie i bezpiecznie.

Karolina Kucharczyk

Inspektor ds. BHP